malaria test

Ugandan wins Africa prize for bloodless malaria test

ወዲ 24 ዓመት ኡጋንዳዊ መንእሰይ ንሕማም ዓሶ ብቐሊል መንገዲ ክትምርምር እትኽእል መሳርሒት ብምምሃዙ፡ ካብ ‘ሮያል ኣካዳሚ ኦፍ ኢንጂነሪንግ ኣፍሪካ’ ዝተባህለ ትካል ስልማት ከም ዝዓተረ ተሓቢሩ። እቲ ብራየን ጂታ ዝስሙ መንእሰይ ኣማዕቢሉዋ ዘሎ ዲጂታዊት መሳርሒት፡ ዝዀነ ቅምሶ ናይ ደም ይኹን ካልእ ዘየድልያ ምዃና ብልጫ ከም ዘለዋ ይጥቀስ። እታ ማቲባቡ ዝብል ስም ተዋሂቡዋ ዘሎ መሳርሒት እትዓየሉ ኣገባብ፡ ናብ ኣጻብዕ እቲ ክምርመር ኢሉ ዝመጸ ሕሙም ቀይሕ ዝሕብሩ ብርሃን ትሰድድ እሞ ነቲ ዝኣከበቶ ሓበሬታ ኣብ ውሽጢ ደቓይቕ ናብ ሞባይል ትሰዶ። ብኸምዚ ኣገባብ ድማ እቲ ሕሙም ኣብ ደሙ ዓሶ ኣለዎዶ የብሉን ትሕብር። እቲ መሃዚ ከም ዝሕብሮ፡ ነታ መሳርሒት ከማዕብለሉ ዝወሰነሉ ምኽንያት ብቐንዱ ድሕሪ ምልክታት ዓሶ ኣብ ነብሱ ምርኣዩ ናብ ሕክምና ከይዱ ዝገበሮ መርመራ ናይ ደም ኰይኑ፡ እቲ ውጽኢት ግጉይ ብምንባሩ እዩ። ንሱ ዓሶ ከምዘይብሉካ ብሓካይም እንተተነግረ፡ ካብ ሕክምና ምስ ተመልሰ ግን እቲ ሕማም ምሉእ ብምሉእ ከም ዘጥቀዖ ወሲኹ ይሕብር። ካብ’ዚ ተበጊሱ ከኣ ነታ ማቲባቡ ኢሉ ዝሰመያ መሳርሒቱ ከም ዘማዕበላ ይነግር። ማቲባቡ ማለት ብቋንቋ ስዋሂሊ ፍወሳ ዝብል ትርጉም ከም ዘለዎ ይጥቀስ። ንሱ ከም ዝገልጾ፡ ዋላ’ኳ ነታ መሳርሒት ናይ ምምዕባል ሓሳብ ባዕሉ የምጽኣዮ’ምበር፡ ኣብ ምስራሓ ምስ ከም’ኡ ዝኣመሰሉ መሃዝቲ መንእሰያት እናተዛተየ ከምዘማዕበላን ልዑል ኣበርክቶ ከም ዝገበሩሉን እዩ ዝዛረብ። እዛ መሳርሒት፡ ብግብሪ ተፈቲና ትኽክል ውጽኢት ክትህብ ብምኽኣላ፡ ካብ ብዙሓት ሊቃውንቲ ኣዝዩ ልዑል ናእዳ ኣትሪፋ ምህላዋ እዩ ዝንገር ዘሎ። ኡጋንዳ ሓንቲ ካብተን ብብዝሒ ዓሶ ዝርኣየለን ሃገራት እያ።