Sad history

Sad history ወላዲተይ ካብ ገዛ ምውጻእ ኣብያ

Sad history ወላዲተይ ካብ ገዛ ምውጻእ ኣብያ

61 ዓመት ዝዕድመኣ ወላዲተይ ብሰንኪ ውሽጣዊ ሕማምን ጸቕጢ ኣእምሮን ካብ ገዛ ክትወጽእ እይትደልን ኣላ። ሓኪም ድማ እንተ ተኻኢሉ ኣብ ጂምናዝዩም እንተዘይተኻኢሉ ድማ ኣብ ገዛ ቀጻሊ ፍኹስ ዝበለ ምንቅስቓስ ንኽንገብር’ዩ ዝመኽረና። ኣደይ ግን “ዓቕመይ ብኸመይ ክፈልጦ ኣይክእሎን እየ” ትብለኒ ኣላ’ሞ፡ ካብ ካብ ጥቕምታት ኣካላዊ ምንቅስቓስ ንዓበይቲ፡ ከምኡ’ውን ዓቕማ ብኸመይ ክትፈልጥ ከም እትኽእል ምኽሪ ሃቡለይ። መም ሳይሞን ኣበይ ነይሩ ኩሉ ግዜ ኣብ ንጥፈታት ምህላው ንጥዕና ኣብ ዝዀነ ይኹን ክሊ ዕድመ ዝርከብ ሰብ ኣገዳሲ እዩ። ብፍላይ ናይ ዓበይቲ ወይ ኣረጋውያን እንክረኣአ፡ እናዓበዩ ኣብ ዝኸዱሉ እዋን፡ ጭዋዳታቶም እናደኸሙ ስለ ዝኸዱ ንዝያዳ ሕማምን ቃንዛን እዮም ዝቃልዑ። ብሰሪ ድኹም ጭዋዳታቶም ብቐሊሉ ይወድቁን ይስበሩን። ስለ ዝዀነ፡ ኣብ ንጥፈታት ምህላውን ምስ ዕድመ ዝሰማማዕ ስሩዕ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምክያድን ኣመና ኣገዳሲ ወላዲተይ ካብ ገዛ ምውጻእ ኣብያ እዩ። ኣብ ተመሳሳሊ ዕድመ ዝርከቡ ዓበይቲ ወይ ኣረግቶን ብመጠን ዝገብርዎ ንጥፈታት ወይ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ዝተፈላለየ ኣካላዊ ብቕዓት ኣለዎም። ገሊኣቶም ነዊሕ ርሕቀት ከይተረፈ ክጎዩ ዝኽእሉ ክዀኑ ከለዉ፡ ገሊኣቶም ግን ካብ ኮፍ ዝበልዎ ንኽትንስኡ’ውን ሓገዝ ናይ ካልኦት ይደልዩ። ብፍላይ እቶም ንጥፈታት ወይ እውን ኣካላዊ ምንቅስቓስ ዘየዘውትሩ ዓበይቲ፡ ጭዋዳታቶም ኣዝዩ ስለ ዝደክም ኣካላቶም ንኽስከሙ ይጽገሙ። ብዝተፈላለዩ ካብ’ቶም ኣብ ዕብየትና ዘጥቅዑና ሕማማት ድማ ክሳቐዩ ይኽእሉ። “እቲ ጽቡቕ ነገር ግን ወላ ንእሽቶ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምግባር፡ ኣብ ምምሕያሽ ጥዕና ዓቢ ሓገዝ ዝገብር ምዃኑ’ዩ” ይብሉ ምሁራት ናይ’ዚ ዓውዲ። ካብ ትም ምባል፡ ወላ ንእሽቶ ትኹን ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምግባር ኣዝዩ ከም ዝበልጽ ይገልጹ። ስለ’ዚ ብቐለልትን ዘዛንዩናን ንጥፈታትን ምንቅስቓሳትን ክንፍልም ንኽእል ኢና። ንኣብነት ብእግሪ ምዝዋር፡ ናይ ጀራዲን ስራሓት፡ ብፍላይ እናተንቀሳቐስካ ዝዕየ ናይ ገዛ ዕዮ ዝኣመሰሉ ኣካል ናይ ኣካላዊ ምንስቓስዮም። ቅድሚ ምጅማርና’ውን ከመይ ዝበለ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ክነዘውትር ከም ዝግባእ ካብ ክኢላታት ምኽሪ ክንረክብ ንኽእል ኢና። ብፍላይ ዝዀነ ናይ ጥዕና ጸገም እንተ ሃልዩና፡ ዓይነት እንገብሮ ኣካላዊ ምንቅስቓስን ግዜን ካብ ክኢላታት እንተ ተወከስና ዝበለጸ’ዩ። ኣካላዊ ምንቅስቓስ እኹል ኦክሲጅን ከም ንእስሕብ፡ ዑደት ደምና ብንቡር ከም ዝኸይድ፡ ልብና ጥዕናኣ ተሓልዩ ንቡር ዕዮኣ ከም እተሰላስል፡ ኣእምሮና ብግቡእ ንጥፈታቱ ከም ዝዓምም . .ብምግባር ሕጉሳት ከም እንኸውን ይገብር። ጭዋዳታትናን መንፈስናን ስለ ዝተርር ድማ፡ ኣብ ኩሉ ንጥፈታትና ብዘይ ጸገም ክንዋሳእ ይሕግዘና። ስለ ዝዀነ ንጭዋዳታትና ዘጠንክርን ንሚዛንና ዝሕሉን ምንቅስቓስ ምግባር እዊ ኣድላይ እዩ። NIH ናይ ኣመሪካ ከም ዝሕብሮ ኣብ’ቲ ሆስፒታል ኣብ ዓመት 300,000 ኣብ ከባቢ ጎሎኦም መንቃዕቲ ዘጋጠሞም ኣረጋውያን ከም ዝቕበል ብምግላጽ፡ እቲ ጠንቂ ድማ መውደቕቲ ከም ዝዀነ የረጋግጽ። ስለ ዝዀነ ምሕላው ሚዛን ኣካላት ብዝያዳ ኣብ መሓውር ስለ ዝምርኮስ፡ ጭዋዳታት መሓውር ዝተርሩሉ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ኣድላይ እዩ። ስለዚ ዝኸበርካ መምህር ንወላዲትካ ቀስ ብቐስ እንተ ተኻኢሉ ባዕልኻ እናሰነኻን እናተባባዕካን ምጡን ኣካላዊ ምንቅስቓን ከም ንኽገብራ ጽዓር። ሓንሳብ ምስ ጀነራኦ መንፈሳውን ኣካላውን ድላዳለ እናጥረያ ስለ ዝኸዳ ባዕለን ክቕጽለኦ ባህ ክብለን እዩ። ገለ ገለ ሕማማት ከም ዘለወን ጠቒስካልና ስለ ዘለኻ ግን ቅድሚ ምጅማረን ንሓኪም ወይ ክኢላ ክውከሳ ከም ዘለወን ግበር።