ፈይስቡክ ኣብ ጉዳይ ትግራይ 2 ቢልዮን ዶላር ካሕሳ ክኸፍል ተኸሲሱ

ኣገባብ መስርሕ ፈይስቡክ፡ ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተላዕለ ኲናት ሓድሕድ ብዝተኣሳሰር ዝጋፋሕ ዝነበረ ጽልእን ጐንጽን ኣብ ምግዳድ ኣበርክቶ ገይሩ ዝብል ክሲ ቀሪቡሉ። ኣብርሃም መዓርግ፡ ወዱ ነቲ ብፈይስቡክ ድሕሪ ዝቐረበሉ ጸለመ ዝተቐትለ መምህር ዩኒቨርሲቲ ኰይኑ፡ ሓደ ካብቶም ኣንጻር ፈይስቡክ ክሲ ዝመስረቱ ሰባት እዩ። እቶም ከሰስቲ፡ ነቶም ኣብ ፈይስቡክ ግዳይ ጽልኣት ዝዀኑ 2 ቢልዮን ዶላር ካሕሳ ክኽፈሎምን፡ መስርሕ (ኣልጎሪዝም) ‘ቲ ማሕበራዊ ሚድያ ክቕየርን ይሓቱ ኣለዉ። ፈይስቡክ ኣብ ቍጽጽርን ቴክኖሎጅን ብዙሕ ገንዘብ ከምዘውጽአ እዩ ዝገልጽ። ወኪል እቲ ትካል፡ ዘረባ ጽልኢን ጎንጺ ምልዕዓልን ንሕጊ እቲ ትካል ከምዝጻባእ ይሕብር። “ኣብ ኢትዮጵያ ዘለና ናይ ድሕነትን ግሉጽነትን ስርሓቲ ካብ ሲቪል ማሕበራት ውሽጢ ዓድን ዓለምለኻውያን ትካላትን ብእንረኽቦም ርእይቶታት ዝምራሕ እዩ” ይብል። እቲ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ዝተኸፈተ ክሲ፡ ፎክስግሎቭ ብዝተባህለ ጕጅለ ጐስጓስ ዝድገፍ እዩ። ፈይስቡክ ትሕዝቶታቱ ዝቈጻጸረሉ ማእከል ኣብ ናይሮቢ – ኬንያ ኣለዎ። ብሰንኪ እቲ ኣብ መንጐ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሓይልታት ትግራይን ክካየድ ዝጸንሐ ኲናት ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ሰባት ዝሞቱ ኰይኖም፡ ካልኦት ኣማኢት ኣሽሓት ኣብ ዓጸቦ መሰል ኵነታት ይነብሩ ኣለዉ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ካብ ትጽቢት ብዙሓት ወጻኢ ዝዀነ ስምምዕ ሰላም ተፈሪሙ እዩ። ኰይኑ ግን ኣብ ቀረባ ኣብ መንጐ ኣምሓራን ኦሮሞን ዓሌት መሰረት ዝገበረ ጐንጺ ጐዲዱ ተራእዩ። ኣቦኡ ንኣብርሃም፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት እዩ ግዳይ ኣብታ ሃገር ዝተወለዐ ጐንጺ ኰይኑ። ብ 3 ሕዳር 2021፡ ፕሮፌሰር መዓርግ ኣማረ ኣብርሃ፡ ካብቲ ዝምህረሉ ዩኒቨርሲቲ ናብ ገዛኡ ኣብ ዝኸደሉ፡ ኣብ ሞተር ሳይክል ኰይኖም ብዝሰዓብዎ ዕጡቓት ኣብ ኣፍደገ ገዛኡ ተቐቲሉ። እቶም መጥቃዕቲ ዝፈጸሙሉ ሰባት ስለዘፋራርሕዎም ነቲ መጥቃዕቲ ዝረኣዩ ሰባት’ኳ ክሕግዝዎ ከምዘይከኣሉ ኣብርሃም ይገልጽ። ፕሮፌሰር መዓርግ፡ ድሕሪ ሸውዓተ ሰዓታት ኣብቲ ዝወደቐሉ ሞይቱ። ቅድሚ ምማቱ ብዛዕባኡ ጸለመታትን መንነቱ ዝገልጹ ሓበሬታታትን ኣብ ፈይስቡክ ከምዝተዘርግሑ እዩ ወዱ ዝዛረብ። ዋላ’ኳ ኣብቲ መተግበሪ ብዘሎ መውሃቢ ሓበሬታ ኣቢሉ ናብቲ ትካል ጥርዓን እንተቕረበ፡ “እዋን ክሳብ ዝሓልፍ እቶም ልጣፋት ኣይተኣለዩን።” ሓደ ልጣፍ ድሕሪ ሞት እቲ ፕሮፌሰር እዩ ተኣልዩ። እቲ ትካል ከምዝኣልዮ ዝገለጸ ካልእ ልጣፍ እውን ካብ 8 ታሕሳስ 2022 ኣትሒዙ ኣብ ኢንተርነት ነይሩ። “ፈይስቡክ ብእዋኑ ነቲ ናይ ጽልኢ ዘረባታት ደው እንተዘብሎን ልጣፋቱ እንተዝቈጻጸርን፡ ኣቦይ ኣብዚ እውን ብህይወት ምሃለወ” ይብል ኣብርሃም። ፈይስቡክ፡ “ብውልቀይ ይቕረታ ክሓተኒ እደሊ” ዝብል ኣብርሃም፡ እቲ ንሱ ዝረኸቦ መከራ ካልኦት ቤተሰባት ከይወርዶም ክግበር እዩ ዝደሊ። ነቲ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ኣገባብ መስርሕ ፈይስቡክ “ናይ ጽልኣትን ጐንጺ ዘለዓዕሉን” ትሕዝቶታት ዘወዓውዕ ከምዝዀነን ብዝሒ ብኣምሓርኛ፡ ትግርኛን ኦሮምኛን ዝቐርቡ ልጣፋት ዝቈጻጸሩ ሰባት “ብዘሕዝን ውሑዳት” ከምዝዀኑን ገሊጹ። ወናኒ ማሕበራዊ መራኸቢ ፌስቡክ ዝዀነ ፈይስቡክ፡ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃል ግን፡ “ኣብ ጉዳያት ውሽጢ ዓዲ እዅል ፍልጠት ዘለዎምን ሰብ ሞያን ብምቝጻር ብዙሕ ተዛራቢ ብዘለዎም ቋንቋታት ኣምሓርኛ፡ ኦሮምኛ፡ ሶማልኛን ትግርኛን ዝልጠፉ ሕጊ ዝጥሕሱ ልጣፋት ናይ ምቍጽጻር ዓቕምና ንምሕያል ንሰርሕ ኣለና” ኢሉ። ዋላ’ኳ ኢትዮጵያ ካብ ብዝሒ ህዝባ ትሕቲ 10 ሚእታዊት ፈይስቡክ ዝጥቀም እንተዀነ፡ እቲ ትካል ነታ ሃገር ቀዳምነት ሂቡ ከምዝሰርሕ ይገልጽ።ምንጪ ናይዚ ሓበሬታ ካብ ገጻት bbc/tigrinya  ምኻኑ ክንሕብረኩም ንፈቱ። ነዚ ሓበሬታ ብተገዳስነት ሼር ብምግባር ናብ ኩሉ ነብጸሓዮ።