ድንግልናይ ፈሪሱዶ ይኸውን?discussion

 

ድንግልናይ ፈሪሱዶ ይኸውን? discussion

ጓል 24 ዓመት እየ። ብቘልዓይ
ማለት ጓል ሾውዓተ ዓመት እንከለኹ
ግና ክጻወት ናብ እንዳ ጎረቤትና ናብ
መሓዛይ ከይደ ። ብጀካ መሓዛይን
ዓቢ ሓዋን ኣብቲ ገዛ ተወሳኺ ሰብ
ኣይነበረን። ዝናም ይሃርም ስለ ዝነበረ
መሓዛይ ኣብ ኮበርታ ኣትያ ደቂሳ።
እቲ ኩሉ ሳዕ ዘጸውተና ከም ሓወይ
ዝሪኦ ዝነበርኩ ዓቢ ሓው መሓዛይ
ድማ ከጻውተኪ ብምባል ክዳነይ
ቀሊዑ ቀሪቡኒ። እንታይ ይገብር
ከም ዘሎ ምስ ሓተትክዎ “ጥራይ
እንተኣቐንዝዩኪንገርኒ” ኢሉ ኣብ ልዕለይ
ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ። የቐንዝወኒ ከም
ዘሎ ምስ ነገርክዎ ድማ ኣቋሪጽዎ።
ሽዑ ጻዕዳ ፈሳሲ ወጺኡኒ። ዝወረደኒ
ጋዶ ዓቚረ ኸኣ ክሳዕ ሕጂ ጸኒሐ። እዚ
ጻዕዳ ፈሳሲ ክሳዕ ሕጂ ይቕጽል ኣሎ።
እቲ ጻዕዳ ፈሳሲ ሕማቕ ሽታ ኣለዎ።
ወርሓዊ ጽግያተይ እውን ሕማቕ ሽታ
ይገብር እናረግአ ድማ ይወጽእ። ቀንዲ
ኣሻቒሉኒ ዘሎ ግና ድናግልናይ ፈሪሱ
ዶ ይኸውን ዝብል ሕቶ እዩ። ኣዝዩ
ዝፈትወኒ ንሓሙሽተ ዓመት ብጽቡቕ
ሌላን ዕርክነትን ምሳይ ዝጸንሐ ዓርከይ
ንመርዓ ሓቲቱኒ ኣሎ። ምስቲ ዝጸንሐ
ዕርክነትና ንሓሙሽተ ዓመት ኣብ
ዝረኣዮ ጽቡቕ ጠባይን ካባይ ድንግልና
ከም ዝጽበ ኣይጠራጠርን። ድንግልናይ
ፈሪሰ ዶ ይኸውን?
ሓፍትኹም ፍቅርተ
ዝኸበርኪ ፍቅርተ ንስኺ ጓል ሾውዓተ
ዓመት እንከለኺ ዝተፈጸመ ኩነታት’ዩ
ዘሻቕለኪ ዘሎ። ድንግልና ይህልወኒ
ዶ ኣይህልወንን ኢልኪ ትሻቐልሉ
ድንግልናይ ፈሪሱዶ ይኸውን?
ስምዒታት ክመላለሰኪ የብሉን።
ንስኺ ደሊኺ ብፍቓድኪ ዝፈጸምክዮ
ስለ ዘይኰነ፡ ኣብቲ ኩነታት እውን
ተሳታፊት ስለ ዘይኰንኪ፡ ብሓደ ሰብ
ኣብ ልዕሌኺ ብዝተኻየደ መጥቃዕቲ
ስለ ዝዀነ ብዙሕ ክትሓስብሉ የብልክን።
እቲ ቘርበት ድንግልና ይሃሉ ኣይሃሉ
ብዘየገድስ ንስኺ ድንግል ኢኺ። እቲ
ንመውስቦ ዝሓተኪ ዘሎ ዝፈትወኪ ወዲ
እቲ ቈርበት ድንግልና እንተዘይጸንሖስ
“እንታይ ኰን ይብል?” ኢኺ ትብሊ
ዘለኺ። ንስኺ ብፍጥረተን ካብተን
ዘይደምያን ኣብ ናይ መጀመርታ ርክብ
መሸፈኒ ቈርበተን ዝምጠጥ ኣዋልድ
ክትኰኒ’ውን ትኽእሊ ኢኺ።
ኣብቲ ነዊሕ ደብዳበኺ ካብ ንእስነትኪ
ክሳዕ ሕጂ ብዛዕባ ዘለኽዮ ኩነታት
ዝትንክፍ ሓያሎ ነጥብታት ኣልዒልኪ
ኣለኺ። እቲ መጥቃዕቲ ክፍጸም
እንከሎ ኣዚኺ ንእሽቶይ ስለ ዝነበርክን
ብዛዕባ ጾታዊ ርክብ ዝዀነ ኣፍልጦ ስለ
ዘይነበረክን እንታይ ይገብር ከምዘሎ
እውን ይርዳኣኪ ኣይነበረን። እቲ
ወዲ ካብ ልዕሌኺ ክትንስእ እንከሎ
“የቐንዝወኒ ኣሎ” ኢልኪ ስለ ዝነገርክዮ
ዘይኰነስ ድልየቱ ስለ ዝፈጸመ’ዩ። እቲ
ሽዑ ዝወጸ “ጻዕዳ ፈሳሲ” ናይቲ ወዲ
እምበር ናትኪ’ውን ኣይኰነን። ኣብ ናይ
ጽግያት ዕድመ ዘይበጽሐት ጓል ጻዕዳ
ፈሳሲ ኣይወጽኣን’ዩ።
ፍቅርተ፡ እቲ ግርህነትኪ ተበሊጹ
ክዕምጽ ዝፈተነ ወዲ ምስ ዕድመኡ
ተልመዴን ዘይኰነስ ምኩርን
ኣፍልጦ ዘለዎን’ዩ ዝመስል። ካብቲ
ርክብ ንደሓር ዘየቋረጸ ጻዕዳ ፈሳሲ
ይረኣየኪ እንተነይሩ ግና ናይ ረኽሲ
ምልክት ክኸውን ይኽእል’ዩ። ረኽሲ
ኣልጊቡልኪ ክኸውን ተኽእሎታት
ኣሎ። ኣብ ቀረባ ናብ ዝርከብ መደበር
ጥዕና ወይ ክሊኒክ ኬድኪ ናይ ረኺሲ
መርመራ ግበሪ እሞ፡ ረኽሲ እንተገይርኪ
መድሃኒት ክህቡኺ’ዮም። ዝዀነት
ዝተጠራጠረት ጓል ትገብሮ ስለ ዝዀነ
ናብ ሓኪም ምኻድ ኣይትፍርሒ።
“ርክብ ገይርኪዶ ትፈልጢ ወይ ርክብ
ትገብሪ ዲኺ?” ዝብል ሕቶ በዓል ሞያ
ክሓትተኪ ይኽእል’ዩ። “እወ” ዝብል
መልሲ ሃብዮ። ነቲ ዘድልየኪ መርመራ
ዘድልየኪ ሕቶን መልስን ከኣ እዚ
ጥራይ’ዩ። ካብኡ ንንየው ተወሳኺ
ቃለ መጠይቕ ወይ ታሪኽ ህይወት
ዝጕርጉር ሕቶታት ዘቕርብ፡ ናይ
ሕክምና ሞያ ገዲፉ ከም ካህን ከናዝዝ
ዝፍትን ሰብ እንተኣጋጢሙኪ ግና ካብ
ናይ ሕክምና ስነ ምግባር ወጻኢ ስለ
ዝዀነ መልሲ ክትህቢ ኣይትግደድን።
ዘይጋሃስ ክብረትኪ ናይ ምሕላው
መሰል ኣለኪ።
ዝኸበርኪ ፍቅርተ፡ ናይ “ስቕታ”
ባህርይ ከም ዘለኪ ኣብ ደብዳበኺ
ጸቒጥኪ ገሊጽኪ ኣለኺ። እቲ
ብዘይፍታውክን ብንእስነትክን ዝተገብረ
ፍጻመ ናትኪ ጌጋ ስለ ዘይኰነ ዝዀነ
ናይ ስነ ኣእምሮ ጸቕጢ ኣይሃሉኺ።
ንስኺ ዝገበርክዮ በደል የለን። ብዙሓት
ህጻናት’ውን ተመሳሳሊ ሓደጋታት
የጋጥመን’ዩ። ናትኪ ግና ዝቐለለ’ዩ
ዝመስል። ካብ ዓራት ምስ ተንሳእኪ
ምኻድ ኣይከልኣክን ጸረርታ ደም
እውን ኣይነበረክን።
እቲ ኣጋጣሚ እውን ከተምልጥሉ
ዘይትኽእሊ፡ ረዳኢ ዘይትረኽቡሉን
ኣብ መጻወድያ ዝኣተኽሉን ኩነታት
ስለ ዝነበረ ናይ ጣዕሳ ይኹን ናይ
ጌጋ ስምዒት ኣይሰማዕኪ። ኣብ
ሕሊናኽን ኣእምሮኽን ቅሳነትን ሰላምን
ንምነየልኪ።
ወዲ 18 እየ ጨጕሪ ርእሰይ እናረገፈን
እናበረሐን ይኸይድ ስለ ዘሎ የሰክፈኒ ኣሎ።
ድሕሪ ቍሩብ ቅንያት ንሳዋ ስለ ዝወርድ
ድማ ገለ ሰባት ናይ ሳዋ ጸሓይን ሃሩርን
ክላጽየካ’ዩ እናበሉ ስክፍታ ይውስኹለይ
ኣለዉ። ሓቂ ድዩ? ኣብ መዓልቲ ክንደይ ሳዕ
ክሕጸብ እንታይ ዓይነት ዘይቲኸ ክጥቀም?
ዝረገፈ ጨጕረይ ከ ክምለስ ይኽእል ዶ?
እንጣጢዕን ቲንታን ዝኣመሰሉ እንታይ
ጉድኣት ኣለዎም?
ኤስ.ቲ ከረን
ዝኸበርካ መንእሰይ ናይ ጸጕርኻ
ምልሕላሕ ጠንቂ ክዀኑ ዝኽእሉ ክልተ
ነገራት እዮም። ብተወርሶ ዝመጽእ ወይ
ከኣ ብዝተፈላላየ ዓይነት ሕምማት ዝጋሃድ
ብርሒ ጸጕሪ ክኸውን ይኽእል። ምስቲ
ምንኣስ ዕድመኻ ነቲ ብርሒ ምቕባል
ኣይከኣልካን። ጸጕሪ ርእሲ ሰብ ኣብ
ዝዓብየሉ ግዜ ብሰለስተ ምዕራፋት ይሓልፍ።
ንሓያሎ ግዜ ክነውሕ ድሕሪ ምጽናሕ
ግዚኡ ኣብቂዑ ይረግፍ። ንሰለስተ ወርሒ
ዝኣክል ድማ “ኣብ ድቃስ” ይጸንሕ። ማለት
ከይነውሐ ይጸንሕ። ከም ብሓድሽ ድማ
ምንዋሕ ይጅምር። ኣብ ሓደ እዋን ኩሉ
ጸጕሪ ርእሲ ኣይረግፍን። ግና ካብ ጸጕርና
ኣስታት 10 ሚእታዊት ኣብ ተቐራራቢ
ግዜ ረጊፉ ምንዋሕ ከቋርጽ ይኽእል። ናትካ
ጸጕሪ ከምቲ ንቡር ምርጋፍ ዘይኰነስ ናብ
ብርሒ ዝወስድ ከምዝዀነ ኣብ ደብዳበኻ
ገሊጽካዮ ኣሎኻ።
እምበኣርከስ ብቐዳምነት ጠንቂ
ምርጋፍ ጸጕርኻ ንምፍላጥ ፈትን። ጸጕሪ
ከርግፉን ከብርሑን ዝኽእሉ ናይ ቈርበት
ርእሲ ሕማማት ኣለዉ። ካልኦት ናይ
ውሽጢ ኣካላት ሕማማት’ውን ንምርጋፍ
ጸጕሪ ጠንቂ ክዀኑ ይኽእሉ’ዮም። እዚ
ንምፍላጥ ኣብ ሓኪም ቀሪብካ መርመራ
ምግባር ከድልየካ’ዩ። ናይ ቈርበት ሕማም
ወይ ናይ ውሽጢ ሕማም እንተተረኺቡካ
ንዕኡ ምእላይ’ዩ። እዚ ቅልጡፍ ብርሒ
ብተወርሶ ዝመጸካ እንተዀይኑ ድማ
ክትቅበሎ’ዩ ዘለካ። ፍጥረትካ ስለ ዝዀነ
ነብስኻ ክትጸልእ የብልካን። ኣብ ሃገርና
ብርሒ ንቡርን ዝተለምደን ተርእዮ ስለ
ዝዀነ ስክፍታ ዝፈጥር ኣይኰነን። ኣብዚ
ግዜ እዚ ንፍወሳ ብርሒ ዝምልከት
ብዙሕ ሳይንሳዊ መጽናዕትታ ይካየድ
ከምዘሎን ጽቡቕ ውጽኢት ዝተረኽቦ
መርመራታት ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
መርበባት ዕዳጋ ከይዘርግሑን መኽሰብ
ዝረኽቡሉ ኰነታት ከየጣጥሑን ግና እቲ
መድሃኒታት ኣየውጽእዎን’ዮም። ስለዚ
ንመጻኢ ብተስፋ ምጽባይ ጥራይ’ዩ። ክሳዕ
ሕጂ ኣብ ሃገራት ምዕራብ ተሰሪሖም ኣብ
ኣገልግሎት ውዒሎም ዘለዉ መድሃኒታት
ግና ኣሉታዊ ሳዕቤን ዘለዎም ስለ ዝዀነ
ሃንቀውታ ኣይትግበረሎም።
ላዕለዋይ ከንፈረይ ሓሓሊፉ
ሓቢጡ ይቘስል። ብምንታይ ከም
ዝጅምረኒ ክፈልጥ ኣይከኣልኩን።
ሓንቲ ቑስሊ ጥራያ’ያ ትወጽእ።
ሰባት ከኣ ‘ሳሬት’ያ ሸይናትልኪ’
ይብሉኒ። ብኸመይ ክከላኸሎ
ይኽእል?
ከድጃ ካብ ተሰነይ
ከንፈርኪ ክሓብጠሉ ዝኽእል
ዝተፈላላየ ምኽንያታት እኳ
እንተሃለወ ከምቲ ናትኪ ዓይነት
መብዛሕትኡ ግዜ ብረኽሲ ወይ
ብኣለርጂ’ዩ ዝፍጠር። እንታይ
ምስ ስተኺ ወይ ምስ በላዕኪ’ዩ
እቲ ቁስሊ ዝፍጠር ባዕልኺ ኢኺ
ተኸታቲልኪ ተጽንዕዮ። እቲ
ቁስሊ ኣብ ሳልስቲ ቅሂሙ ስለ
ዝጠፍእ ብዙ ዘሻቕል ኣይኰነን።
ካብ ሳልስቲ ንንየው ሓቢጡ ወይ
ቈሲሉ እንተቐንዩ ግና ብዘይጸረየ
ኢድኪ ትትናኽፍዮ ኣለኺ
ማለት’ዩ።
ሓያሎ ዓይነታት ናይ ገዛ
መድሃኒታት እናለኸኻ ዝግበር
ልምዳዊ ክንክናት ኣሎ። እቲ
ዝበለጸ ግና ብጽርየት ምሓዝ
እዩ። እታ ኣብ ከንፈር ትወጽእ
ዕንፍሩር ብቐዳምነት ክትጅምር
እንከላ ብሳሓ እያ ትጅምር።
ከተሳሕየኪ ክትጅምር እንከላ
ብኢድኪ ኣይትተንክፍ’ያ።
ብጽሩይ ማይ ገጽክን ከንፈርክን
ተሓጸቢ። ድሕሪኡ ኣይትተንክፍ።
እናተነፍሐ ክኸይድ ከሎ
ክስማዓኪ’ዩ፡ ግና ዝዀነ ምትንኻፍ
ከይገበርኪ ጽንሒ። እቲ ሳሓ ብኡ
ንብኡ ጠጠው ምስ በለ እቲ ሕበጥ
ከኣ ከይወሰኸ ጠጠው ይብል።
ዘሊቑ ኸኣ ይሓድር። እንተደኣ
ተተናኺፉ ግና ረኽሲ ስለ ዝፈጥር
ይንድር ኣፍ ከፊቱ ድማ ናይ
ምቝሳል ምልክት ይህብ። ከምዚ
ናይ “ሳሬት” ዝበልክዮ ተመሳሳሊ
ዕንፍሩር ወይ ቁስሊ ኣብ ካልእ
ኣካላትኪ ዝወጻኪ እንተዀይኑ
ግና ኣብ ቀረባ ናብ ዝርከብ ሓኪም
ኬድኪ ተረኣዪ።
ጠንቂ ምርጋፍ ጸጉሪ እንታይ’ዩ?
ሳሬት ዶ ሸይናትለይ ትኸውን
ሓዳስ ኤርትራ 17 ሰነ 2013