ንፖሊስ ናይ ሃገር ክቕይሩ ዝገበረ ኤርትራዊ

ኣገልግሎት ሜትሮፖሊታን ፖሊስ ለንደን፡ ምስ ጉዳይ ብዕሰለ ዝፍጸም ጎነጽ ብዝተሓሓዝ ንዝጸንሖ ፖሊሲ ክቕይር ተገዲዱ’ሎ። እቲ ፖሊሲ ንኣተሓሕዛ ናይ ሓደ ብ ‘ማትሪክስ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ፡ ምስ ጎነጽ ምትእስሳር ኣለዎም ዝበሎም ውልቀሰባት ዝምልከት፡ ማዕከን ሓበሬታ’ዩ። ኣብ 2011 ኣብታ ከተማ ሓያል ናዕቢ ድሕሪ ምውልዑ፡ ኣብ ዝቐጸለ ዓመተ 2012 ብዙሓት ካብቶም ኣብቲ ናዕቢ ተሳቲፎም ዝተባህሉን ካልኦት ሰባትን ዝሰፍርሉ ፍሉይ መዝገብ ተመስሪቱ። ኣብ 2017 ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፡ እቲ መዝገብ ናይ 3,881 ሰባት ሓበሬታ ሒዙ ነይሩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ግን ናብ 1,933 ወሪዱ ይርከብ። እቲ ማዕከን ሓበሬታ፡ ኣብ ልዕሊ ጸለምቲ ኣድልዎ ዝፍጽም’ዩ ተባሂሉ’ዩ ክንቀፍ ጸኒሑ። ሕጂ ግን፡ ኣንጻር’ቲ ብዘይርትዓዊ መንገዲ ኣብ መዝገብ ክሰፍሩ ዝገበረ ማዕከን ሓበሬታ ሕጋዊ ጥርዓን ድሕሪ ምቕራቡ፡ ፖሊስ ኣተሓሕዝኡ ከመዓራሪ ተሰማሚዑ’ሎ። ንሓደ ኤርትራዊ-ብሪጣንያዊ ብምውካል ሕጋዊ ጥርዓን ዘቕረበ ሓደ ‘ሊበርቲ’ ዝተባህለ ዘይመንግስታዊ ማሕበር፡ ብዙሓት ሰባት ከብቲ መዝገብ ክወጹ ዝጠልብን፡ ዝኾነ ሰብ ኣብቲ መዝገብ ይሃሉ ኣይሃሉ ከረጋግጽ ክፍቀደሉን’ዩ ሓቲቱ። ቅድሚ ሕጂ፡ ኩነታቶም ከረጋግጹ ንዝሓቱ ሰባት፡ ፖሊስ መልሲ ካብ ምሃብ ተዓቂቡ’ዩ ጸኒሑ። ሕጂ ግን ‘ሜት ፖሊስ’፡ ንብዙሓት ካብቲ መዝገብ ከውጽኦም፡ ከረጋግጹ ንዝሓቱ ሰባት ግቡእ መልሲ ክህብን ነቲ ሓበሬታ ንመን ከምዝሃበ ክሕብርን ተሰማሚዑ’ሎ። ላዕለዋይ ኣዛዚ ፖሊስ ለንደን፡ ኮሚሽነር ሰር ማርክ ራውሊ ከምዝበሎ “ምሉእ ምቅይያር ንምግባር ድሉዋት” ምዃኖም ተዛሪቡ። ስነጥበባዊ ዓዋተ ሱሌማን ከምዝብሎ፡ እቲ መዝገብ ኣብ ልዕሊ ጸለምቲ ኣድልዎ ዝገብርን፡ ካብ መጠን ዝሓለፈ ቁጽሪ ጸለምቲ ዝሓዘን እዩ። ናይ ባዕሉ ስም ኣብቲ መዝገብ ምህላዉን ዘይምህላዉን ንምርግጋጽ ንፖሊስ ኣብ ዝተወከሰሉ እዋን፡ ፖሊስ መልሲ ንምሃብ ክልተ ዓመት ወሲድሎም። ኣብ መወዳእታ’ውን፡ “ምህላውካ ይኹን ዘይምህላውካ ከነረጋግጸልካ ኣይንኽዕልን ኢና” ዝብል መልሲ ጥራይ’ዩ ረኺቡ። እቲ ዘቕረቦ ሕጋዊ ጥርዓን ኣብ መወዳእትኡ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ከኣ፡ ዓዋተ ኣብቲ መዝገብ ከምዘየለን ኣትዩ ከምዘይፈልጥን ተነገሪሩዎ። ሳላ’ቲ ንሱ ዘቕረቦ ሕጋዊ ምጉት ግን፡ ዝኾነ ሰብ ኣብቲ ‘ማትሪክስ’ ምህላዉን ዘይምህላዉን ዘረጋግጽ መልሲ ክረክብ ከምዝኽእል ፖሊስ ተሰማሚዑ’ሎ- ብዘይካ ንገለ ፍሉይ ምኽንያታት ዝምልከትን ብላዕለዋይ ኮሚሽነር ዝርአን። በዚ መሰረት፡ ልዕሊ 1,000 ሰባት ካብቲ መዝገብ ክወጹ ምዃኖም ፖሊስ ገሊጹ’ሎ። እቲ ጉዳይ፡ ንሎሚን ትማሊን ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ክርአ’ዩ ተሓሲቡ ነይሩ። ዓዋተ ንቢቢሲ ትግርኛ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ናብዚ ክበጽሕ ምኽኣሉ “ኣወንታዊ ስጉምቲ’ዩ” ኢሉ። “ኣወንታዊ ስጉምቲ’ዩ። እንተኾነ ግን ገበናዊ ሕጊ ናይዛ ሃገር ኣብ ልዕሊ ገለ ክፋል ሕብረተሰብ ኣድልዎ ከምዘይፍጽም ምግባር” ተወሳኺ ጻዕሪ ከምዝሓትት ከኣ ይዛረብ። ጠበቓ ናይቲ ትካል ላና ኣዳሞ ብወገኑ ከምዝበሎ፡ ገለ ሰባት ዕርክነቶም መሰረት ብምግባር ኣብቲ መዝገብ ክኣትዉ ከምዝተገብሩ ገሊጹ። ካልኦት’ውን ግዳይ ገበናት ምዃኖም ጥራይ ኣብቲ መዝገብ ሰፊሮም ጸኒሖም። ሓንሳብ ኣብቲ መዝገብ ምስኣተዉ፡ እቲ ሓበሬታ ንከም ብዓል ክፍሊ ውሽጣዊ ጉዳያት፡ ዞባውያን ሰብመዚ፡ ምምሕዳር ኣባይቲ፡ ብዓልመዚ መምርሒ ፍቓድ መኪና ዝበሉ ሳልሳይ ኣካል ክወሃብ ከምዝኽእል እቲ ጠበቓ የነጽር። “ሕጂ ፖሊስ ለንደን ንኣሰራርሕኦም ኣብ ዘዕርይሉ ዘለዉ እዋን፡ ካልእ ዝሓሸ ኣገባባት ኣብ ምርካብ ዕድል ተፈጢሩ’ሎ” ክብል እቲ ጠበቓ ተዛሪቡ። እቲ ዝውክሎ ማሕበር ሊበርቲ ከምዝብሎ፡ እቲ ማዕከን ሓበሬታ፡ ንሰባት ዝቆጻጸር ኮይኑ “ንዝተፈላለዩ ሕብሪ ዘለዎም ማሕበረኮማትን ጸለምቲ ሰባትን ዝያዳ ዝሃሲ’ዩ”።ዓዋተ ብዛዕባ’ቲ ዕዉት ሕጋዊ ብድሆ ክዛረብ እንከሎ፡ “ንዓይ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ምውሳዱን ከምኡ’ውን እቲ ኣብዛ ሃገር ሓደ ካብ ዓበይቲ ማሕበራት ግብረሰናይ ዝኾነ ሊበርቲ ነቲ ጉዳይ ተቐቢሉ ናብ ፍርዲ ከምዘምርሕ ምግባሩ ዓቢ ነገር’ዩ” ኢሉ። “ነዚ ሕጋዊ ጥርዓን እንተዘይነቕርብ ነይርና፡ ብዙሓት ሰባት ግቡእ መልሲ ክረኽቡን ካብቲ መዝገብ ክወጹን ኣይምኸኣሉን ነይሮም” ክብል እቲ ሙዚቀኛ ተዛሪቡ። ቤት ጽሕፈት ከንቲባ ከተማ ለንደን ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ መዛግብቲ ፖሊስ ኣብ ናኣሽቱ ጸለምቲ መንእሰያት ዝያዳ ዘተኮረ ኮይኑ ምጽንሑ ጠቒሱ። ኣብቲ መዝገብ ዝኣተዉ ሰባት፡ ቀይሕ፡ ብጫ ወይ ቀጠልያ ዝብሉ ደረጃታት ይወሃብዎም። ቀጠልያ ነቶም ኣዝዩ ዝተሓተ ሓደጋ የስዕቡ ዝብሃሉ ዝውክል ኮይኑ፡ ቀይሕ ከኣ ነቶም ኣዝዮም ሓደገኛታት ይውክል። ፖሊስ፡ ንኹሎም እቶም ኣብ ቀጠልያ ዝርከቡ ሰባት ካብቲ መዝገብ ክሓኮም’ዩ ተሰማሚዑ ዘሎ። ማሕበር ሊበርቲ፡ ኩሎም እቶም ግዳያት ናይ ፖሊስ ተደጋጋሚ ፍተሻን ካልኦት ስጉምትታትን ዝኾኑ ሰባት፡ ስሞም ኣብቲ መዝገብ ከይህሉ ከረጋግጹ ተማሕጺኑ’ሎ።ሓላፊ ፖሊስ ለንደን ማርክ ራውሊ ኣብ ሓበሬታ ዝተመረኮሰ መሳርሒታት ኣብ ምክልኻል ገበናት ኣገዳሲ ከምዝኾነ’ኳ እንተመጎተ፡ “ብሓላፍነታዊ መንገዲ ክንጥቀመሎም ግና ግቡእና’ዩ። ክምርመር’ውን ቅኑዕ’ዩ” ኢሉ። “እቲ ናይ ዕስለ ገበናት ማትሪክስ፡ ኣብ ምምሕያሽ ቴክኖሎጂን ሓበሬታን ስታትስቲካዊ ኣገባባትን ዝተመስረተ ዳግመ-ምሕዳስ ክግበረሉ ከምዘለዎ ንእመን”። ኣብ ሙዚቃን ሙዚቃዊ መጽናዕቲን ዝነጥፍ ዓዋተ ሱሌማን፡ ካብ ኤርትውያን ኣቦን ኣደን ዝተወለደ ኮይኑ፡ ብንኡሱ ምስ ስድራቤቱ ናብ ብሪጣንያ ተሰዲዱ ዝኣተወ’ዩ።ምንጪ ናይዚ ሓበሬታ ካብ ገጻት bbc/tigrinya ምኻኑ ክንሕብረኩም ንፈቱ። ነዚ ሓበሬታ ብተገዳስነት ሼር ብምግባር ናብ ኩሉ ነብጸሓዮ።