ጥንሲ

ሳይንቲስት ጠንቂ ምንጻል ጥንሲ ነጺሩልና ዪብሉ።

ኣብ ማህጸን ዝርከቡ ውልዶ ዋህዮታት ኣመና ክስሕዉ ከልዉ፡ ጠንቂ ተደጋጋሚ ምንጻል ጥንሲ ከምዝዀኑ ተመራመርቲ ገሊጾም። ንሳቶም፡ ብምንጻል ጥንሲ ቀጻሊ ዝሳቐያ ደቀንስትዮ፡ እቶም ኣብ ማህጸነን ከም ድርዒ ዝርከቡ ውልደ ዋህዮታት ምስ ዘይህልዉ ወይ ዝስሕዉ እቲ ጥንሰን ከምዝንጸለን ኣፍሊጦም። ነቲ መጽናዕቲ ዘካየዱ ተመራመርቲ ዩኒቨርሲቲ ዋርዊክ፡ መጽናዕቶም ምንጻል ኣብ ዘጋጠመን 183 ደቀንስትዮ’ዮም ኣካይዶሞ። ኣብቲ ዘካየድዎ መጽናዕቲ ድማ፡ እተን ቅድሚ ጥንሲ ኣብ ማህጸነንድርዒ ናይ ውልዶ ዋህዮታት ኣበር ወይ ጎደሎ ዝነበረን ደቀንስትዮ፡ ምስ ጠነሳ ንእለቱ ምንጻል ጥንሲ ከምዘጋጠመን ከምዘረጋገጹ ሓቢሮም። ረኺቦሞ ዘለዉ ውጽኢት፡ ንብዙሓት ደቀንስትዮ ዝሕግዝን ሩፍታ ዝፈጥርን ስለዝዀነ፡ “ዓቢዪ ዓወት’ዩ’’ ክብሉ ገሊጾሞ ኣለዉ። እቶም ተመራመርቲ፡ ክጠንሳ ካብ ዝደልያ 100 ደቀንስትዮ፡ እታ ሓንቲ ተደጋጋሚ ምንጻል ጥንሲ ከምዘጋጥማ ብምግላጽ፡ እቲ ምንጻል ጥንሲ ካብ ሰለስተ ግዜ ንላዕሊ ብተኸታታሊ ከምዝኽሰት ኣብሪሆም። ነቲ መጽናዕቲ ዝመርሐት ፕሮፌሰር ጃን ብሮሰን፡ “ነዚ ኣበር’ዚ፡ ቅድሚ’ታ ክትጠንስ እትደሊ ጓለንስተይቲ ከነስተኻኽሎ ተስፋ ኣለና’’ ክትብል ኣብ ምክልኻል ምንጻል ጥንሲ መሰረታዊ ለውጢ ከምጽኡ ከምዝኽእሉ ኣሚታ። ምንጻል ጥንሲ ምክልካሉ ዝክኣል’ውን፡ እቲ እንኮ መገዲ፡ ነቲ ድርዒ ውልዶ ዋህዮታት ኣብ ማህጸን ከምዝህሉ ምግባር ምዃኑ ኣረዲኣ። ንሳ ኣስዒባ፡ “ተሪፉ ዘሎ ብድሆ፡ ነቶም ኣብ ውሽጢ ማህጸን ዝርከቡ ውልዶ ዋህዮታት፡ ዝባዝሑሉ ስትራተጂ ምምዕባል’ዩ’’ ኢላ። ምስ ብጾታ ብምዃን ድማ፡ ንድርዒ ውልዶ ዋህዮታት ማህጸን ንምምሕያሽ ዘኽእል ሓዲሽ ጣልቃ ክጅምሩ ምዃኖም ኣብሪሃ። “ድርዒ ውልዶ ዋህዮታት ኣብ ነፍሲወከፍ ዑደት ባዕሎም ዝሕደሱ’ዮም፣ ናይ ምሕዳሶም ብቕዓት ድማ ኣብ ብዝሒ ናይቶም ካልኦት ውልዶ ዋህዮታት’ዩ ዝውሰን’’ ትውስኽ ፕሮፌሰር ብሮሰን። ካብ ሰለስተ ንላዕሊ ተኸታታሊ ምንጻል ጥንሲ ዘጋጠመን ደቀንስትዮ፡ ኣብ ማህጸነን ዝርከብ ድርዒ ውልዶ ዋህዮታት ይኣርጉ’ሞ፡ ምስ ግዜ ንጥንሲ ዝኸውን ምድላዋት ክገብሩ ዓቕሚ ከምዝስእኑ’ውን ሓቢራ።