ሓድሽ ሓበሬታ | ጉዳይ ኣቦይ ስብሓት ነጋን መንግስቲ ኢትዮጵያ

ፌደራል ፖሊስ ኣብ ልዕሊ ኣቦይ ስብሓት ዘንበሮ እግድ ኣግባብ ከምዘይኮነ ልደታ ምድብ ማእኸላይ ቤት ፍርዲ ሎሚ 7 ታሕሳስ 2022 ወሲኑ። ካብ ቀዳሞት መሪሕነት ህወሓት ሓደ ዝኾነ ኣቦይ ስብሓት ብዘጋጠሞ ጸገም ጥዕና ብፍላይ ናብ ናይሮቢ-ኬንያ ከይዱ ክሕከም ብቦርድ ጥዕና ተወሲኑ’ኳ እንተነበረ፡ ኢሚግሬሽን ካብ ፌደራል ፖሊስ ብዝተወሃቦ ትእዛዝ ካብ ሃገር ከይወጽእ ከምዝኸልከሎ ሓደ ካብቶም ጉዳዩ ዝከታተሉ ጠበቓታት ንቢቢሲ ሓቢሩ። ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ ልዕሊ ፌደራል ፖሊስ ክሲ ከምዝመስረቱን ካብ መፋርቕ ነሓሰ ጀሚሩ ኣብ ክርክር ከምዝነበሩን ገሊፁ። ኣብቲ ንኣስታት 30 ዓመታት ንኢትዮጵያ ዝመርሐ ህወሓት/ኢህወዴግ፡ ተደማጽን ዓብዪ ጽልዋ ዝነበሮን ኣቶ ስብሓት ነጋ፡ ኲናት ትግራይ ድሕሪ ምውልዑ፡ ብመንግስቲ ፌደራል ተታሒዙ ኣብ ቁጽጽር ኣትዩ ነይሩ። ብድሕሪኡ ግን እቲ ክሲ ከምዝተቛረጸን ካብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝወጸን ይዝከር። እቲ ንዝሓለፉ ኣዋርሕ ናብ ቤት ፍርዲ ዘመላለሶ ነገር ብዝምልከት ካብ ጠበቓታት ኣቦይ ስብሓት ነጋ ሓደ ዝኾነ ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን ምስ ቢቢሲ ትግርኛ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ቀጺሉ ቀሪቡ ኣሎ። ቢቢሲ፡ ነበር ኣመራርሓ ህወሓት ኣቦይ ስብሓት ነጋ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ዝተኣሰሩሉ ቤት ማእሰርቲ ድሕሪ ምፍትሖም፡ ሕዚ ዳግማይ ናብ ቤት ፍርዲ ይመላለሱ ከምዘለዉ ሓበሬታ ይወጽእ ኣሎ። እዚ ሓቂ ድዩ? እንታይ’ዩ ተፈጢሩ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ እወ ሓቂ እዩ። ሓምለ 15 2014 ዓ.ም. ካብ ዓዲ ብሕክምና ምኽንያት ናብ ኬንያ ናይሮቢ ክወጹ ኢሎም ነይሮም። ኣድላዪ ዝኾነ ሰነዳት ኣማሊኦም ነይሮም። ናይቲ ጉዕዞ ዋና መሰረት ሕክምና እዩ። ብሕክምና ቦርድ ኣብ ዓዲ ክሕከሙ ኣይኽእሉን ተባሂሉ ዝተወሃቦም እዩ። ቖጾሮ ሒዞም ነይሮም ኣብ ናይሮቢ ሕክምና ንምግባር። ናይ ጉዕዞ ሰነዳት ኣማሊኦም ክኸዱ ሓምለ 14 ተመሊሶም። ኢሚግሬሽን እዩ መሊስዎም። እቲ ምኽንያት ‘ፌደራል ፖሊስ ከይወጹ ኣዚዙኒ’ዩ’ ዝብል እዩ ነይሩ። ነዚ ሒዝና እቲ ጉዳይ ሰላማዊ ዝብኾነ መልክዕ ንክፍታሕ ንዝምልከቶም ኣካላት ክንረክብ እናፀዓርና ጸኒሕና። ብድሕሪኡ ፍቓደኛታት ስለዘይኮኑ ኣብ ልዕሊ ፌደራል ፖሊስ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ሚኒስተር፡ ኣብ ልዕሊ ኢሚግሬሽን ክሲ መስሪትና ነይርና። እቲ ክሲ ተኸቲሉ ዓቃቤ ሕጊ ወይድማ ፍትሒ ሚኒስተር ‘ኣነ ኣይኣገድኩን። ዝገበርክዎ ነገር የለን’ ዝብል እዩ እቲ ሂቦምዎ ዝነበረ መልሲ። ቢቢሲ፡ ስለዚ መን እዩ ከልኪሉ ዘሎ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ ፌደራል ፖሊስ እዩ። ቢቢሲ፡ ፌደራል ፖሊስ ኣቦይ ስብሓት ናብ ኬንያ ናይሮቢ መጺኦም ንኸይሕከሙ ዘቕረቦ ምኽንያት እንታይ እዩ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ እዚ እዩ ዝብል ነገር የለን። እገለ፡ እገለ ዝብል ዝርዝር ኣሎ ደሓር ዝረኣናዮ፤ ካብ ኢሚግሬሽን ዝመጸሎም። ኣብኡ ተራ ቁጽሮም ተጠቒሱ ከይወጹ ዝብል ፖሊስ ዝሃቦ ትእዛዝ እዩ። ከምዝፍለጥ ፖሊስ ኣብ ዝኾነ እዋን ብዝኾነ ይኹን ንመገሻ ክግድብ ኣይኽእልን። ጉዕዞ ምግዳብ ዝኽእል ቤት ፍርዲ ጥራሕ እዩ። ዝኾነ ይኹን ናይ መንግስቲ ኣካልን ኣኽባሪ ሕጊን፡ ሰብኣዊ መሰላት ናይ ምኽባርን ኣብዚ ዓዲ ዘሎ ናይ ገበን ፍትሒ ስርዓትን ብኣግባቡ ክሰርሕ ኣብ ምግባር ሓላፍነት ኣለዎም እዩ። ይኹን እምበር ነዚ ሓላፍነት ብዝጻረር መልክዑ፡ ፌደራል ፖሊስ ንኸይወጹ ከልኪሉ ነይሩ። ነዚ ስዒቡ ኣብ ፍርቂ ነሓሰ 2014 ዓ.ም. ኢና ኣብ ልዕሊ ፌደራል ፖሊስ ክሲ ዝመስረትና። ቢቢሲ፡ ስለዚ ካብ ወርሒ ነሓሰ ጀሚሩ፡ ንዝሓለፉ ዳርጋ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ቤት ፍርዲ ኣለኹም ማለት እዩ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ እወ፤ ኣብ ክርክር ጸኒሕና። ቢቢሲ፡ ካብኡ ዝቐጸለ ሎሚ መዓልቲ ኣብ ጉዳይ ሕክምና ናይ ቤት ፍርዲ ቆጾሮ ነይርኩም። ቤት ፍርዲ እንታይ ብይን ኣሕሊፉ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ ሎሚ መዓልቲ ውሳነ ተዋሂቡ ኣሎ። እቲ ተዋሂቦ ዘሎ ውሳነ፡ ፌደራል ፖሊስ ንሕክምና ናብ ወጻኢ ንኸይወጹ ምኽልካሉ ኣግባብነት የብሉን ዝብል እዩ። ትኽክል ኣይኮነን፤ ፌደራል ፖሊስ ክእግድ ኣይኽእልን ዝብል ውሳነ እዩ ተወሲኑ። ስለዚ ፌደራል ፖሊስ ኣብ ዘይስልጣኑ ብምእታዉ፡ ናይ ሰባት ናይ ምንቅስቓስ መሰል፡ ሰብኣዊን ዲሞክራስያዊን መሰላት፡ ብፍላይ ኢትዮጵያ ዝተቐበለቶም ዓለምለኻዊ መትከላት ናይ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ምጥሓስ ዝነበረ ምዃኑ ዘርኢ ውሳነ እዩ።ቢቢሲ፡ ስለዚ በዚ ሎሚ መዓልቲ ተዋሂቡ ዘሎ ብይን መሰረት፡ ኣቦይ ስብሓት ናብ ወጻኢ ሃገር ወጺኦም ሕክምና ክረኽቡ ድዮም? ንሱ ድዩ ተመሓላሊፉ ዘሎ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ ሕክምና ወጺኦም ይርከቡ ተባሂሉ ኣይውሰንን። ኣብ ሕጊ’ውን ከምኡ ዓይነት ኣሰራርሓ ኣይህሉን። እንታይ እዩ ክግበር፡ እቲ ዝኸልከለ ኣካል ምኽልካሉ ብሕጊ ዓይኒ ኣግባብነት ኣለዎ ድዩ የብሉን ተባሂሉ እዩ ዝውሰን። ንሕና’ውን ዝሓተትናዮ ዳኝነት እሱ እዩ። ስለዚ ንሱ መሰረት ተገይሩ፡ ፌደራል ፖሊስ ዝወሰዶ ስጉምቲ፡ ከይወጹ ምግባሩ፡ ናይ ምንቅስቓስ መሰል ዝግድብ እዩ። እዚ ገደብ እዚ ድማ ፌደራል ፖሊስ ንሰብኣዊ መሰል፡ ንዘይጠሓሱ ሰብኣዊ መሰላት፡ ዝጠሓሰ ምዃኑ ዘረጋግጽ ውሳነ እዩ ተወሲኑ ዘሎ። ቢቢሲ፡ ነዚ ብይን ስዒቡ፡ ፖሊስ ፌደራል ዝሃቦ ርእይቶ፡ ዝሃቦ ምላሽ ኣሎ’ዶ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ የለን። ምናልባት እንታይ እዩ ኮይኑ ሕዳር 2 ኣብ ዝነበረ ክርክር፡ ፌደራል ፖሊስ ስለዘይቀረበ፡ ካብ ክርክር ወጻኢ ክኸውን እዩ ተገይሩ። ይግባይ ክብልሉ ዝኽእል ዕድል ክህሉ ይኽእል እንድዩ፡ እቲ መስርሕ የፍቅደሎም እዩ፤ ግን ኣብ ዘይተኸራኸረሉ ይግባይ ዝብሉ ኣይመስለንን። ስለዚ ብቲ ስርዓት መሰረት፡ ናይ ኣፈጻጽማ ስርዓት ኣሎ፡ ናብኡ ኢና ክንሰግር። ቢቢሲ፡ ካብ ወርሒ ነሓሰ ጀሚሩ ክሳብ ሕዚ፡ እዚ ጉዳይ ኣብ ቤት ፍርዲ ክንደይ እዋን ቀሪቡ ኣሎ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ ኣብ ክረምቲ ዕጽው እዩ ነይሩ፤ ኣብ ተረኛ መጋባእያ እዩ ዝቐርብ ነይሩ። ኣብኡ ሰለስተ ሻብ ቀሪቡ ኣሎ። ናብ መደበኛ ምስ ሓለፈ’ውን ሰለስተ ግዜ [ብድምሩ] ሽዱሽተ ግዜ ቀሪብና ኣለና። ቢቢሲ፡ ኣቦይ ስብሓት ነጋ እቲ ዘጋጠሞም ናይ ጥዕና ጸገም እንታይ እዩ? ናብ ወጻኢ ከይዶም ክሕከሙ ብቦርድ ዝወሰነ ማእኸል ጥዕና መን እዩ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ እቲ ሕማሞም ዓይነት “ፕራይቬት” (ውልቃዊ ጉዳይ) እዩ፤ ብሚድያ ዝቃላሕ ኣይኮነን። ባዕሎም ክገልጽዎ ይኾኑ እዮም። እቲ ትካል ብመንግስቲ ኣፍልጦ ዘለዎ፡ እቲ ጉዳዮም ዝከታተል ዝነበረ ናይ ጥዕና ትካል እዩ። እሱ’ውን፡ ፓብሊክ ዶክመንት (ህዝባዊ ሰነድ) እዩ፤ ግን ዘሎ ኹነታት ኣብ ግምት ብምእታው ኣዲስ ህይወት እዩ እቲ ዝከታተልዎ ዝነበረ ሕክምና፡ እቲ ኣብኡ ዘሎ ናይ ሕክምና ቦርድ እዩ።ቢቢሲ፡ ኣቦይ ስብሓት ነጋ ኲናት ትግራይ ምስተወልዐ፡ ብመንግስቲ ፌደራል ተታሒዞም ካብ ዝተኣሰሩ ናይ ህወሓትን ናይ ትግራይ ኣመራርሓን ሓደ እዮም ነይሮም። ድሕሪ ማእሰርቶም ክሶም ተቛሪጹ ካብ ቤት ማእሰርቲ ዝወጹሉ ኣጋጣሚ እዩ ተፈጢሩ’ሞ ድሕሪኡ ምስቲ ዘሎ ናይ ጥዕና ጸገም ምስቲ ዘሎ ናይ ቤት ፍርዲ ምጉታት፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ምንታይ ዓይነት ኩነታት ይርከቡ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ ህፁፅ ዝኾነ ሕክምና የድልዮም እዩ። እቲ ናይ ሕክምና ቦርድ ከምዘረጋገጾ፡ ኣቦይ ስብሓት’ውን ከምዘረጋገጽዎ ኣብ ወጻኢ ከይዶም እንተዘይተሓኪሞም ኣብ ሓደጋ እዮም ክኾኑ። ኣብዚ ዓዲ’ዚ ሕክምና የለን – ኣብ ኢትዮጵያ። ኣብ ክልተ ቦታታት ኣሎ። እቲ ናይ መጀመርታ ምርመራ ዝግበረሉ ኣብ ናይሮቢ እዩ። እቲ ናይ ናይሮቢ ውጽኢት ተራእዩ ናበይ ከምዝልእኾም ኣይንፈልጥን። ስለዚ ኣብዚ ዓዲ ሕክምና ዝከታተልሉ ኩነታት የለን። ሕክምና’ውን ኣይከታተሉን ዘለዉ። ቢቢሲ፡ ብቐረባ ዝከታተሎም ስድራ ኣለዎም’ዶ? ኣበይ እዮም ዝነብሩ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ ምስ ቤተሰቦም እዮም ዘለዉ። በዓልቲ ገዝኦም ኣለዋ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ እዮም ዘለዉ። ቢቢሲ፡ እቲ ክሲ ምስተቛረጸ ልሙድ ዝኾነ ማሕበራዊ ህይወት ኣለዎም’ዶ ወይስ ኣብ ድሩት ዝኾነ ምንቅስቐስ እዮም ዝርከቡ? ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ ሪፈር እስካብ ዝግበረሉ ሕክምና ይገብሩ ነይሮም። ምንቅስቓስ ግን ኣይኽእሉን። ኣብ ማሕበራዊ ርክቦም ኣነ ብዙሕ ዝፈልጦ ነገር የለን። ቢቢሲ፡ እዚ ዘልዓልኩልካ፡ ኣብ ሓለዋ እዮም ዝርከቡ ሕዚ’ውን ዝብሉ ነገራት ስለዝለዓሉ፡ ንተኸታተልትና ንጹር ምስሊ ምእንቲ ክህልዎም ኢለ እየ። ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን፡ ኣብ ሓለዋ ኣይኮኑን ዘለዉ። ግን ምስ ጥዕንኦም ብዝተመልከተ ብዙሕ ምንቅስቓስ ዝኽእልሉ ኩነታት ኣይኮነን ዘሎ። ቢቢሲ፡ ካብ ጠበቓታት ኣቦይ ስብሓት ነጋ፡ ጠበቓ ታደለ ገብረመድህን ንዝሃብካኒ ሓበሬታ የመስግነካ።ምንጪ ናይዚ ሓበሬታ ካብ ገጻት bbc /tigrinya ምኻኑ ክንሕብረኩም ንፈቱ። ነዚ ሓበሬታ ብተገዳስነት ሼር ብምግባር ናብ ኩሉ ነብጸሓዮ።